En hoe zit het nu in de praktijk? De experts op het seminarie konden geen duidelijkheid geven, daarom zijn we zelf even in de ‘end user licence agreements’ (EULA) van populaire pakketten gedoken. We hebben in dit kader enkel naar een single-user-licentie gekeken, tenzij anders vermeld. De conclusie die we daaruit kunnen trekken: lees de EULA’s, zeker als u fonts koopt!

Adobe CS2, CS3
Het ‘toegestane aantal’ van een single-user-licentie is één, dat wil dus zeggen dat de software maar op één machine mag gebruikt worden. De enigste uitzondering is dat de ‘primaire gebruiker’ één kopie mag maken op een portable of op een computer die thuis staat, op voorwaarde dat het programma nooit tegelijkertijd op de twee machines draait.

In het geval de software op een server is geïnstalleerd, mag het totale aantal gebruikers het toegestane aantal (terug te vinden in de multi-user-licentie) niet overschreden worden. Voor de duidelijkheid: het gaat om het totale aantal gebruikers, niet om het aantal gelijktijdige gebruikers (‘concurrent users’).
 
Overdracht van de software is niet toegestaan. Dus u mag de software niet doorverkopen, verhuren, in leasing of in sublicentie geven.

Updates: de oude versies van de software mag u blijven gebruiken, maar enkel op dezelfde machine waarop ook de update is geïnstalleerd, dus niet op een andere machine. Updates mogen uiteraard enkel geïnstalleerd worden als er een geldige licentie is van een oudere versie.

Fonts: hiermee is het opletten geblazen, er is nl. een verschil tussen de standaard EULA bij CS2 en CS3, waar een vermelding over fonts in staat, en de specifieke EULA voor fonts, die bv. te vinden is bij de ‘goodies’ op de cd’s van CS2.  De standaard EULA van CS2 en CS3 zegt dat een font ook enkel op het toegestane aantal machines mag gebruikt worden, dus bij een single-user-licentie één (+ de toegelaten kopie op een portable of computer thuis). De specifieke EULA voor Adobe-fonts (en ook de gratis fonts die bij de ‘goodies’ zitten) vermeldt echter een toegelaten aantal van 5. Let dus goed op waar u uw ‘standaard’ fonts gehaald heeft!

Fonts en PDF’s: fonts mogen ingebed worden ten behoeve van het afdrukken en bekijken van digitale documenten. Het editeren of redigeren van documenten mag enkel indien de font ‘gelicentieerd voor redigeerbaar inbedden’ is. Wat dus betekent dat dit niet voor alle fonts het geval is. Acrobat gaat dit automatisch checken, daarom kan u in bepaalde PDF’s de tekst niet editeren met Acrobat. Dit is een vermelding die in de font is opgenomen, naast de vermelding of inbedden sowieso wel mag.

Quark Xpress
De licentie voor het gebruik is, net zoals bij Adobe, niet overdraagbaar. Een single-user-licentie kan ook bij Quark Xpress op twee computers geïnstalleerd worden, maar enkel voor non-concurrent gebruik, dus de software mag niet tegelijkertijd op die twee computers gebruikt worden. Deze twee computers kunnen een verschillend OS hebben draaien: dus u kan op de ene Mac OS laten draaien, op de andere Windows. Na een upgrade mogen de oudere versies blijven draaien, weliswaar enkel op de machine waarop de upgrade geïnstalleerd werd. En uiteraard heeft u enkel recht op een upgrade indien u daarvoor over een legitieme versie beschikte.

Aangekochte fonts
En hoe zit het met aangekochte fonts? Wel, dat durft wel eens te verschillen.  Bij Adobe Type en Linotype is het toegestane aantal steeds vijf. Linotype vermeldt er nog wel uitdrukkelijk bij dat die gebruikers op dezelfde geografische locatie moeten zitten, Adobe doet dat niet. Bij FontFont.com is er ook de geografische beperking tot één locatie (behalve voor portables), maar spreekt men van 5 'concurrent users', dus gelijktijdige gebruikers. Bij FontShop hangt het aantal gebruikers af van het aangekochte font, zij vertegenwoordigen immers heel wat fontfabrikanten (zie beperkt overzicht; leden kunnen hier een uitgebreide xls-sheet downloaden). Meestal zal dit vijf gebruikers zijn, maar in sommige gevallen is dit maar één. Bij Adobe wordt er ook nog uitdrukkelijk vermeld, net zoals bij de software op zich, dat de primaire gebruiker een tweede kopie mag maken op een portable of computer thuis, maar gelijktijdig gebruik is uiteraard niet toegestaan. Bij fonts die op een server staan gaat het steeds om het maximale aantal gebruikers, niet om gelijktijdige gebruikers.

Overdracht is niet toegestaan.

Updates: de Adobe Type EULA vermeldt dat bij een update van de font, de oude niet meer mag gebruikt worden, dus ook niet op hetzelfde systeem.
 
Inbedden in een PDF: dit is bij de meeste fontleveranciers toegestaan, op voorwaarde dat de font niet gebruikt wordt voor het editeren of het creëren van een nieuw document. In deze gevallen moet de andere partij over een geldige licentie beschikken. Ook mag de font niet uit de PDF gehaald worden, noch geheel, noch gedeeltelijk. Dikwijls gaat men ook vermelden dat het font enkel via subsetting mag ingebed worden. Toch zijn er een aantal fontleveranciers die zeer expliciet het embedden verbieden... Kijk dit goed na, voor u een font aankoopt!

Fonts en servicebureau's: een font mag meestal enkel worden doorgegeven aan een servicebureau indien ook het servicebureau over een geldige licentie beschikt... Er zijn slechts enkele fontfabrikanten die in hun licentie aangeven dat de font - enkel en alleen voor output - mag doorgegeven worden aan een servicebureau zonder dat dit over een geldige licentie moet beschikken.

Fonts in PDF's op het internet, op cd's: dit was wel enigzins een verrassing toen we een aantal EULA's doornamen, slechts zelden mag een font in een PDF bestemd voor distributie ingebed worden! Indien u een dergelijke font wil inbedden in een PDF die verder verspreid gaat worden, moet u over een aparte licentie beschikken.

Conclusie
Het legaal gebruik van software is nog redelijk eenduidig. Het legaal gebruik van fonts is niet altijd eenduidig. Het kan van font tot font afhangen… Het nalezen van een EULA is niet echt gezellig, maar wél noodzakelijk. Het legale gebruik kan immers sterk verschillen van fabrikant tot fabrikant.

We hebben hier wel enkel gekeken naar enkele leveranciers en enkele types van software. Voor bv. servers of RIP’s kan dit anders liggen. Check daarom uw gebruikerslicentie. Dat is de enigste correcte bron van informatie!

Eddy Hagen

 

Strategische partners VIGC: